Að hætti hellisbúans


	7. bekkur, Hallormsstaðaskóli, 1990

ALDUR:

4. - 7. bekkur. Eldri nemendur hafa einnig gaman af þessu verkefni.

TÍMI:

2 - 4 kennslustundir (80 - 160 mín). Æskilegur almanakstími er haustið enda er þá best að nálgast hráefni til kennslunnar.

MARKMIÐ - ÁHERSLA:

Að nemendur kynnist listsköpun frummanna, hellamálverkinu, og beiti þeim aðferðum við myndsköpun sem „líklegt" er að hellisbúar hafi notað, sem og setji sig í spor þeirra sem hvorki höfðu verkfæri né liti til myndgerðar.

TENGSL:

Þetta verkefni getur tengst mörgum námsgreinum. Ef myndmenntakennari ætlar að stikla á stóru í listasögunni getur verið gaman að byrja þá umfjöllun á þessu verkefni. Viðfangsefnið getur einnig tengst námi um lífið í árdaga. Einnig getur þetta verkefni tengst umfjöllun um lífríkið á forsögutíma.

HEIMILDIR/HJÁLPARGÖGN:

	Björn Th. Björnsson. 1973. Aldateikn. Reykjavík, Mál og menning. Bls. 7-28
	Gombrich, E.H. 1997. Saga listarinnar. Reykjavík, Mál og menning. Bls. 40-43

TÆKNI:

VERKAÐFERÐIR:

„Málun"

EFNI - ÁHÖLD -
AÐSTAÐA:

Trjágrein (tuggin/marin í annan endann), mold, aska (brunnið timbur), vatn, sauðablóð, skinn eða pastelpappír og bindiefni t.d. fixative. Bókvarpi eða skyggnur, ef til eru, til að sýna nemendum dæmi um myndverk frummanna.

SKIPULAG KENNSLU:

AÐDRAGANDI -
KVEIKJA:

Í upphafi verkefnisins ræðir kennari við nemendur um upphaf listarinnar og leggur fyrir þá spurningar sem leiða þá að viðfangsefninu. Spurningar eins og: Hvernig ætli myndlistin hafi byrjað, hvernig var unnið, með hverju, á hvað og jafnvel til hvers? Æskilegt er að koma nemendum á flug í þessum vangaveltum og draga svo saman í lokin helstu niðurstöður úr umræðunni. Gott er að skrá þær og nota aftur til umræðu í lok verkefnisins, þegar rýnt er í vinnuna og hún metin. Að þessu loknu eru nemendum sýndar myndir af hellaristum t.d. úr Lascaux og Altamíra. Í því samhengi er gaman að skoða dýrin út frá líffræðilegu sjónarmiði. Velta upp spurningum eins og: Eru svona dýr til núna? Getur verið að þessi dýr hafi tengst afkomu fólksins og ef svo er hvernig myndir myndu nútímamennirnir þá teikna o.s.frv. Nauðsynlegt er að gefa sér góðan tíma í þessa umfjöllun.

FRAMKVÆMD:

Þegar aðdraganda er lokið segir kennari nemendum að nú eigi þeir að vinna að hætti frummannsins og þá þarf að ræða betur um hvaða verkfæri og aðferðir frummenn notuðu og hvaða náttúruleg efni við getum fundið í umhverfi okkar sem hægt er að nota til myndsköpunar (málunar). Í nágrenni flestra skóla eru tré og leiðir kennari nemendur að því að ef til vill sé hægt að nota tugginn enda trjágreinar sem pensil og vinna myndirnar á skinn eða pappír (skinn er dýrt og því getur verið nauðsynlegt að nota pappír en þá þarf að velja hann sem náttúrulegastan). Þá er komið að því að velja efnin. Kennari ræðir við nemendur um hvað þeim finnist koma til greina. Að lokum kemur kennarinn svo með mold (ljósbrúna), ösku (hægt er að láta nemendur kveikja í birki (arinvið)) og sauðablóð sem víða er hægt að fá án mikillar fyrirhafnar í sláturtíðinni. Þá eru nemendur komnir með þrjá liti: brúnt, svart og rautt. Til að hægt sé að breyta moldinni og öskunni í fljótandi efni sem hægt er að nota til málunar þarf að nota vatn sem uppleysiefni. Áður en að nemendur hefjast handa við að mála myndirnar er rétt að ræða um myndefnið og nemendur komast nær alltaf að þeirri niðurstöðu að séu þeir að vinna að hætti frummannsins þá verði myndefnið að vera frá forsögulegum tíma t.d. myndir af dýrum eða jafnvel risaeðlum. Nauðsynlegt er að nemendur fái að gera prufur áður en þeir byrja á aðalmyndinni. Rétt er að hafa myndflötinn sjálfan ekki of stóran (hámark 35x35 cm).

MYNDRÝNI - MAT:

Þegar myndin er þornuð þarf að úða hana með bindiefni t.d. fixative og setja hana upp. Ef unnið er á skinn er skemmtilegt að negla það með koparnöglum á tréplatta sem hefur verið brenndur með gasloga. Ef unnið er á pappír er gerð um myndina pappísrumgjörð sem hæfir henni. Þegar myndirnar hafa verið hengdar upp er gaman að skoða þær og ræða um hvernig nemendum hafi fundist til takast og hvað hafi komið þeim á óvart við vinnuna. Hér er gott að taka aftur fram samantektina úr umræðunum um myndsköpun frummanna í byrjun verkefnisins og bera saman það sem nemendur vissu í upphaf verkefnisins og hvers þeir hafa nú orðið vísari.